ننهيد . كُلُّ شَيْءٍ هالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ لَهُ الْحُكْمُ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ « 1 » اقول قولى هذا و استغفر اللّه لى و لكم . سُبْحانَ رَبِّكَ رَبِّ الْعِزَّةِ عَمَّا يَصِفُونَ وَ سَلامٌ عَلَى الْمُرْسَلِينَ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ « 2 » . * * * بسم اللّه الرّحمن الرّحيم مكتوب 96 [ عبادت پيشه كردن ] ( من عبد اللّه قطب الى وليّى و حبيبى الامير ركن الدّين حسن ) . رب العالمين خداوند خلق و امر باشد و مدرك خلق عقلى است ، اهل فكر را به دريافت آن سبيل باشد و لهذا فرمايد : أَ فَلا يَنْظُرُونَ إِلَى الْإِبِلِ كَيْفَ خُلِقَتْ « 3 » هركس كه تأمّل كند در خلقت شتر و دقايق حكمت كه در آن مرعى است . مثل آنكه چون قوايمش بلند است گردنش دراز شده تا بر زمين رسد براى چرا ؛ ناچار باز وقت افتد كه به تدبير حكيمى قدير چنان خلقت فراهم آمده ، پس وظيفهء مردمان در نيل مدرك خلق استعمال فكر و نظر است ، و در خبر آمده كه « تفكر ساعة خير من عبادة ستّين سنة » و ذكر آيات خلق در كتاب اللّه بسيار باشد و ختم آن به آيات لقوم يعقلون و قوم يتفكّرون و امثال آن كند ، اما مدرك امر ، عقلى نيست و از نيل قوّهء فكريه برتر است ، به قوّهء نبويّه بدان توان رسيد و وظيفهء مردمان در آن تصديق صاحب وحى است و عمل بر مقتضاى آن كردن . مثلا صاحب وحى خبر مىدهد كه خداى جهان را مطالبه است از فرزندان آدم كه

--> ( 1 ) . سوره قصص ، آيه 88 « جز ذات او همه چيز نابود شونده است ، فرمان از آن اوست و به سوى او بازگردانيده مىشويد » . ( 2 ) . سوره صافات ، آيه‌هاى 180 و 181 و 182 « منزه است پروردگار تو پروردگار شكوهمند ، از آنچه وصف مىكنند ، و درود بر فرستادگان ، و ستايش ويژهء خدا پروردگار جهان‌هاست » . ( 3 ) . سوره غاشيه ، آيه 17 « آيا به شتر نمىنگرند كه چگونه آفريده شده است » .